Verschillende bijen en wespen maken hun nesten in holletjes in muren. De bekendste zijn de metselbijen. Maar ook sachembijen, behangersbijen en tronkenbijen en hun respectievelijke koekoeksbijen nestelen in muren. Verder zijn er ook heel wat wespachtigen die hun nestjes maken in gangetjes in muren of in afbrokkelende voegen. Veel stenen muren worden voor bijen en wespen pas interessant naarmate ze ouder worden en gebreken gaan vertonen. Een apart geval zijn wanden van leem. Die kunnen een bijzondere bijenfauna herbergen.
Steen- en/of leemmuren voor bijen en wespen zijn niet gemakkelijk te bouwen. Daarom opteer je best voor een gemengd gebruik van steen en leem. Met leem bezette steenmuren worden onderaan als een gewone muur met bakstenen en gewone cementmortel gemetst op een betonnen fundering om opstijgend vocht te vermijden. Na een drietal rijen wordt op leemtegels overgeschakeld. Het best wordt met ongebrande leemstenen gebouwd maar je kan ook werken met gebrande leemstenen en/of natuurstenen wanneer je een brede leemvoeg voorziet.
Het gebruik van leem vraagt wel enige ervaring omdat de leem doorgaans veel te vet is en daardoor te hard wordt om doorgraafbaar te zijn voor insecten. In zulk geval kan er nog door het boren van gladde gaten een oplossing worden geboden. De gebruikte leem moet “siltig” zijn. Dat betekent dat de korrelgrootte tussen 0,002–0,063 micrometer is en voldoende bindt en niet erodeert. In andere gevallen zijn in het bijzonder bijen en wespen niet in staat om in de leem gangen uit te graven. Echte leem is omwille van de kleine korrelgrootte geheel ongeschikt.
Omdat zulke muren meestal niet zo stabiel zijn als een conventionele muur worden ze breed (diep) gemetst of tegen een bestaande muur geplaatst. Hoe dan ook moet de muur breder zijn dan de breedte van een baksteentegel om voor het graven van gangen in aanmerking te komen. Als aanzet worden in de leemtegels of -voegen gaten van 8 mm breed en 2 cm diep voorgeboord.
De muur moet tegen regen worden beschut door het plaatsen van een afdakje van dakpannen, steenplaten, tegels, bitumen op een houtplaat of (doorzichtige) golfplaten. Het gebruik van plexiglas/acrylglas of een andere doorzichtig kunststofmateriaal heeft het voordeel dat de muur door de zon beschenen wordt en sneller en gemakkelijker opwarmt.
Je kan ook bij afbraakwerken brede en grote stukken leemwand recupereren van oude met leem bepleisterde muren of wanden van vakwerkhuizen en die in een nieuwe muurstructuur verwerken of aan een muur aanbrengen.
Vergelijkbare toepassingen
Meer weten